De Walvis
Een icoon voor de stad
In 2025 werd in het kader van het 750-jarig bestaan van Schiedam het imposante kunstwerk De Walvis van kunstenaar Joep van Lieshout geplaatst in park De Plantage. Dit 14 meter lange stalen kunstwerk vormde een van de hoogtepunten van het jubileumjaar en trok een breed en divers publiek.
Gedurende de plaatsingsperiode vonden rondom het kunstwerk verschillende activiteiten plaats, waaronder workshops, lezingen en publieke bijeenkomsten. Daarmee heeft De Walvis zich ontwikkeld tot meer dan een kunstobject: het is uitgegroeid tot een plek van ontmoeting, verwondering en verbinding.
De Walvis staat symbool voor kracht, vrijheid, verbinding met water, industrie en de geschiedenis. Het werk verwijst naar de walvisvaart, die historisch verbonden is met Schiedam, en plaatst deze in een hedendaagse context van respect voor natuur en duurzaamheid.
De Walvis bevindt zich in de openbare ruimte van het park en is daarmee dagelijks vrij toegankelijk voor iedereen. Het park wordt intensief gebruikt door wandelaars, gezinnen en kinderen, waardoor het kunstwerk onderdeel is geworden van het alledaagse leven in de stad. Door deze continue zichtbaarheid en toegankelijkheid bereikt De Walvis een breed en divers publiek, ook mensen die niet vanzelfsprekend met kunst in aanraking komen. Het kunstwerk nodigt uit tot verwondering, ontmoeting en gesprek en fungeert als een informele ontmoetingsplek binnen het park.
Juist deze laagdrempelige aanwezigheid in de buitenruimte maakt De Walvis tot een waardevolle toevoeging aan de leefomgeving en versterkt de sociale en culturele betekenis voor de stad. Het zorgt voor verbinding, inspiratie en herkenning.
Een dier dat al eeuwen tot de verbeelding spreekt.
Walvissen behoren tot de grootste dieren die ooit op aarde hebben geleefd. Ze leven in oceanen over de hele wereld en staan symbool voor kracht, intelligentie, vrijheid en het mysterie van de zee.
Door de eeuwen heen hebben walvissen een belangrijke rol gespeeld in verhalen, wetenschap, zeevaart en cultuur.
De potvis is de grootste tandwalvis op aarde en één van de meest indrukwekkende dieren in de oceaan.
Walvissen spelen een belangrijke rol in het leven in de oceaan. Ze helpen mee aan een gezond ecosysteem doordat voedingsstoffen door de zee worden verspreid. Waar vroeger op grote schaal werd gejaagd, ligt de nadruk nu op bescherming, natuurbehoud en respect voor de oceaan. De walvis is daardoor niet alleen een indrukwekkend dier, maar ook een symbool geworden van natuur en behoud.
Nederland speelde vanaf de 17e eeuw een grote rol in de walvisvaart. Nederlandse schepen voeren naar koude gebieden rond Groenland en Spitsbergen om op walvissen te jagen.
Walvisproducten werden gebruikt voor: lampolie, zeep, kaarsen, smeermiddelen en industrie.
De walvisvaart bracht veel geld en werkgelegenheid met zich mee en werd een belangrijk onderdeel van de Nederlandse zeevaartgeschiedenis. Hoewel Schiedam niet dezelfde directe rol speelde als grote walvisvaartsteden, was de stad via handel, industrie en havenactiviteiten wel onderdeel van de maritieme economie van Nederland.
Daarnaast leverde Schiedam bemanningsleden voor de walvisvaart. Deze Schiedamse walvisvaarders voeren mee op schepen uit de Nederlandse Groenlandse vaart, die vanuit havens als Amsterdam en Rotterdam richting de wateren rond Spitsbergen en Groenland trokken.
"Vier Schiedamse walvisvaarders: Jan Anthonij Feteris, bevelhebber; Pieter Jansen Feteris, stuurman; Arij Poort, harponier en Cornelis van Bree, bootmansmaat lijden bij Groenland schipbreuk met hun walvisvaarder "Craingen" uit Amsterdam, nadat zij reeds 6 walvissen aan boord hebben. Zij verblijven met twee sloepen gedurende vijf dagen op een ijsschots en worden daarna door een andere walvisvaarder opgepikt. Zij doen hiervan verslag op 04-07-1746 bij notaris Jan van Lijken te Schiedam. Jan Anthonij Feteris voer acht reizen naar de Straat van Davis voor de Walvisvangst. Van zijn 14 reizen naar "Groenland" in 1733-1753 bracht hij 53 vissen mee."
De molen "De Walvisch" aan de Westvest werd gebouwd in 1794 en de eerstesteenlegger was A. Nolet. Familie Nolet is nog steeds bekend in Schiedam om haar jenever en de hoogste stenen molen De Nolet. De molen is benaamd naar de Groenlandse walvisvaart die aan het eind van de 18e eeuw een bloeiperiode kende. De Walvisch werd gepacht door 26 stokers. Hij maalde granen voor de jenever.
(bron: schiedamopdekaart.nl/wikipedia)
"Samen kunnen we De Walvis behouden"
Het kunstwerk De Walvis heeft een culturele en historische waarde. Het is voor velen een herkenningspunt geworden voor de stad en verdient een toekomst. Het is een herkenbaar symbool van Schiedam, een plek van herinnering, ontmoeting en trots.
Met “Behoud De Walvis” willen wij:
-
aandacht vragen voor het behoud van het kunstwerk
-
inwoners en bedrijven verbinden
-
financiering en sponsoring realiseren
-
cultureel erfgoed zichtbaar houden voor toekomstige generaties
Voor het behoud van het kunstwerk De Walvis worden twee scenario’s onderscheiden:
Scenario 1: Gericht op het tijdelijk voortzetten met minimaal 1 jaar.
Scenario 2: Gericht op structurele inbedding €280.000
Help Mee!
Iedere bijdrage helpt. Of het nu gaat om een donatie, sponsoring, samenwerking of het delen van onze campagne — samen maken we het verschil.
U kunt helpen door:
-
een financiële bijdrage te doen
-
sponsor te worden
-
onze campagne te delen
-
mee te denken of samen te werken
-
aandacht te creëren binnen uw netwerk
Onze pakketten voor sponsoren/bedrijven:
PakketBedrag TegenPrestatie
Brons € 250 naam op website
Zilver €1.000 logo op bord/publicatie
Goud. €5.000 prominent logo + opening + pers
[KNOP] Steun het behoud
Bankrekening:
Met uw steun draagt u zichtbaar bij aan het behoud van De Walvis in de openbare ruimte. Sponsoren helpen mee aan een kunstobject met maatschappelijke en culturele waarde.
Sociale cohesie
Tijdens de eerdere tentoonstelling fungeerde De Walvis als een natuurlijke ontmoetingsplek in het park. Deze functie willen wij versterken door:
-
Het organiseren van buurtgerichte activiteiten.
-
Kleinschalige evenementen en bijeenkomsten.
-
Het stimuleren van informeel gebruik van de plek.
Hiermee draagt het project bij aan verbinding tussen bewoners en een versterking van het sociale netwerk in de stad.
Inclusie
Het project richt zich op een brede doelgroep en blijft laagdrempelig toegankelijk. In het vervolgtraject wordt actief ingezet op:
-
Samenwerking met scholen en jongeren.
-
Betrokkenheid van ouderen en buurtinitiatieven.
-
Deelname van diverse culturele en sociale groepen.
Alle activiteiten zijn vrij toegankelijk, zodat iedereen kan deelnemen.
Participatie
Participatie wordt verder uitgebouwd in de volgende fase:
-
Bewoners worden betrokken bij programmering rond het kunstwerk.
-
Vrijwilligers krijgen een rol in activiteiten en beheer.
-
Samenwerking met lokale organisaties wordt versterkt.
Hiermee groeit De Walvis uit tot een gedeeld project van en voor de stad.
Duurzaamheid & Toekomst
Door de aankoop of verlenging van De Walvis krijgt het kunstwerk een duurzame plek in Schiedam. Het blijft daarmee een blijvend symbool van verbinding, kunst en maatschappelijke betrokkenheid.
De ambitie is om De Walvis structureel te verankeren als culturele ontmoetingsplek, met een doorlopend programma van activiteiten.
Rondom De Walvis
"Participatie via laagdrempelige activiteiten"
Rondom De Walvis kan een doorlopend programma ontwikkeld waarin ontmoeting, educatie en participatie centraal staan, aangestuurd door een commissie van buurtbewoners en Schiedammers van alle leeftijden die samen ideeën ontwikkelen en activiteiten organiseren, zodat het kunstwerk uitgroeit tot een levendige en inclusieve plek in de stad.
